• thiseas

Η θεραπεία απεξάρτησης είναι μια διαδικασία διερεύνησης των αιτιών της εξάρτησης. Αυτή η διερεύνηση γίνεται δυνατή μόνο μέσα απ’ την ύπαρξη και εφαρμογή διαφόρων ψυχοθεραπευτικών τεχνικών, όπως η ψυχοθεραπεία, ατομική και ομαδική, η δραματοθεραπεία και γενικά οι ομάδες που χρησιμοποιούν τον χορό, την μουσική και τις τέχνες.
Στις ομάδες που διαμεσολαβούνται από την τέχνη υπάρχει η διαλεκτική σχέση τέχνης – θεραπείας. Μέσα από αυτή την σχέση η θεραπεία γίνεται τέχνη και η τέχνη θεραπεία. Υπερβαίνοντας τον αρχικό τους χαρακτήρα, δημιουργώντας ένα υψηλότερο επίπεδο στην ψυχοθεραπευτική αλλά και την ψυχοεκπαιδευτική διάσταση της απεξάρτησης(Κ. Μάτσα, 2002). Η ένταξη της τέχνης στην απεξάρτηση εισαγάγει τον τοξικομανή στον χώρο της γνώσης του συμβόλου και της μεταφοράς, διευρύνοντας έτσι τους πνευματικούς του ορίζοντες.
Αυτή η διαλεκτική μεταμορφώνει τον τοξικομανή σε όλα τα επίπεδα. Πρόκειται για μια διαδικασία κοινωνικοποίησης μέσα από την οποία αλλάζει την σχέση του με τον εαυτό αλλά και τους άλλους. Σε αυτή την διαδικασία βέβαια έχει τεράστια σημασία η ενεργητική συμμετοχή του στην πράξη της δημιουργίας.
Είναι μια συλλογική διαδικασία η οποία αναδεικνύει την μοναδικότητα του καθενός. Σε αυτή την διαδικασία βρίσκουν τον δρόμο να εκφραστούν και να προβληθούν φόβοι, φαντασιώσεις, εσωτερικές συγκρούσεις που την στιγμή εκείνη δεν μπορούν να εκφραστούν με τον λόγο.
Ξεπερνώντας σιγά σιγά την αρχική του δυσπιστία και αμφισβήτηση γίνεται παρατηρητής του ίδιου του του έργου, αποκτώντας την δυνατότητα να το αναλύσει και να το ερμηνεύσει, δημιουργώντας έτσι μια σχέση μαζί του. Μαθαίνει να μιλά για τα συναισθήματα που γεννήθηκαν μέσα από αυτήν την διαδικασία και να τα μοιράζεται με την ομάδα. Κάτι πολύ σημαντικό αφού όπως περιγράφει και ο Γιουνγκ, το αίσθημα αποτελεί τον σύνδεσμο μεταξύ των ψυχικών γεγονότων και της ζωής και πρέπει να δοθεί η προσοχή που του αναλογεί (Κ. Γιουνγκ, 1964).
Για να μπορέσει ο τοξικομανής όμως να αισθανθεί οικεία, να μπορέσει να αποκτήσει την ικανότητα να εμβαθύνει ο ίδιος, να αναπτύξει προβληματισμούς και να θέσει ερωτήματα, θα πρέπει να διαπαιδαγωγηθεί αισθητικά, να ενισχυθεί, να χαλαρώσει, να παίξει. Για να μπορέσει τελικά να ανακαλύψει το λανθάνον νόημα και να το ερμηνεύσει μέσω των συμβόλων που υπάρχουν στο δημιούργημα. Γιατί εκεί ακριβώς πρέπει να αποκτήσει πρόσβαση, στο συμβολικό πεδίο. Μια πρόσβαση που διαμεσολαβείται από την θεραπευτική σχέση η οποία οικοδομείται βήμα-βήμα, ξεπερνώντας τις δυσκολίες που συνεχώς προκύπτουν, και με την πίστη στις δημιουργικές και εκφραστικές δυνατότητες κάθε θεραπευόμενου (Κ. Μάτσα, 2002).
Σε κάθε δημιουργική διαδικασία εμπεριέχεται “ψυχικό υλικό”, συναισθήματα, δυσκολίες, προσδοκίες, επιθυμίες της παιδικής η εφηβικής ηλικίας αλλά και πιο πρόσφατες, φανερώνοντας κριμένες πλευρές της προσωπικότητας, βοηθώντας έτσι να ανακαλύψει τις πραγματικές συναισθηματικές του ανάγκες. Εκφράζοντας ανοιχτά τα συναισθήματα και τις ιδέες του, δημιουργεί σχέσεις και μαθαίνει να επικοινωνεί, βιώνοντας τη αποδοχή και την επιβράβευση, τονώνοντας με αυτό τον τρόπο την αυτοεκτίμηση του, την αυτοπεποίθηση του, ανακαλύπτοντας άγνωστες κλίσεις και ταλέντα.
Έτσι λοιπόν με τα δεδομένα που προκύπτουν μέσα από την κατανόηση του έργου που δημιουργεί ο κάθε ένας, θα γίνει η επεξεργασία του θεραπευτικού πλάνου μέσα από το οποίο θα επιδιωχθούν με συγκεκριμένο τρόπο οι στόχοι της αυτογνωσίας και της αλλαγής, για μια ζωή μακριά από τις εξαρτήσεις.

Γιουνγκ Καρλ,1964, Ο άνθρωπος και τα σύμβολα του, Εκδόσεις Αρσενίδη

Μάτσα Κατερίνα,2002, Ψάξαμε ανθρώπους και βρήκαμε σκιές – Το αίνιγμα της τοξικομανίας, Εκδόσεις Άγρα

Θανάσης Τσιώλης
Δραματοθεραπευτής

Το άρθρο δημοσιεύτηκε στο τεύχος 27 της εφημερίδας Απεξartηση